सेतो धरती र मेरो भ्रम

हिजोको श्रमिक दिवश रमाइलै रह्यो । पुरै ११ घण्टा काम गरियो । काम गर्दै अमर न्यौपानेँको ‘सेतो धरती’ दिनभरमा सुनेर सकियो ।

धेरैले सेतो धरती पढ्न सुझाएका थिए । करोडौँ कस्तुरी पनि सुझाएकै हुन् । दुवै पढेको एउटा साथीले भनेथ्यो, “करोडौँ कस्तुरी त चिना हराएको मान्छे र थ्रि इडियट्सलाई मिलाएर लेखे झै लाग्छ । सेतो धरती चै गजबै लेख्या हो ।”

मैले करोडौँ कस्तुरी पढेको वा सुनेको छैन । तर सेतो धरती भने सुनेँ, अच्युत घिमिरेको आवाजमा । उपन्यास बान्की परेकै हो । अमर न्यौपानेले राम्रो लेखेका हुन् । पढ्न लायक किताब छ ।

तर किन किन, उपन्यास सुनिरहदा यही कथानक अरु नै उपन्यासहरुमा पहिलै पढेको थिएँ कि जस्तो लागिरह्यो । बेलाबेला ताराको मनोवादमा पाउलो कोहेलोको इलेभेन मिनेट्सकी मारियाले बोले झैँ लाग्थ्यो । बेलाबेला कृष्ण धराबासीले राधा उपन्यास लेख्दा कार्बन पेपरको प्रयोग गरेका थिए र तल्लो छापिएको भाग हराएको थियो कि भन्ने लाग्यो, राधामा भन्दा मधुरो छ ताराको चरित्र । बेलाबेला हर्मन हेस्सेको सिद्धार्थसँग पनि केहि साइनो छ कि लाग्यो । Continue reading >> सेतो धरती र मेरो भ्रम

दण्ड दिने अधिकार पनि छ भन्ने बिर्सियो राज्यले

-शिवशरण ज्ञवाली-
राज्य असफलतातर्फ उन्मुख हुन थालेको संकेत विभिन्न सन्दर्भहरु देखाइरहेका छन् । बजारमा देखिएको अराजकता यसको सबैभन्दा पछिल्लो संकेत हो । अत्यावश्यक सेवाअन्तर्गत रहेर व्यवसाय गर्ने व्यवसायीसमेत आन्दोलनमा उत्रेर मनपरी गर्न पाउने माग गर्नु ज्यादै दुखद् कुरा हो । राज्यले त्यस्ता अराजक प्रवृति नियन्त्रण गर्न सकिरहेको छैन, बरु उल्टै आत्मसमर्पण गर्दै गइरहेको छ । व्यवसायीले जे भनिरहेका छन् त्यही माग पूरा गर्दै जाँदा जनताले राज्यविहिनताको महसुस गरिरहन बाध्य भएका छन् ।
Continue reading >> दण्ड दिने अधिकार पनि छ भन्ने बिर्सियो राज्यले

नेपालमै पेट्रोलभन्दा महंगो पानी

-फुर्पा तामाङ-
हरेक बर्ष पानी दिवस विश्वभरि मनाउने चलन छ । नेपालले पनि मनाउने गर्छ । तर कति नेपाली स्वच्छ पानी पिउनबाट बञ्चित छन् भनेर लेखाजोखा भने गरिन्न । गरे पनि त्यो वैदेशिक सहयोग माग्नका लागिमात्र गरिन्छ । गाउँघरमा धारा हुन्छन् तर पानीको थोपो आउँदैन । जमिनभित्र कालो पोलिथिन पाइप नागबेली झैं गाडिन्छन् तर पानी आउँदैन । यस्तो समस्या नजिकै त्रिशुली खोला र भोटेकोशी भए पनि पानी पुग्दो नपाउने रसुवाको सदरमुकाम धुन्चेको हो । मेरो गाउँ ठुलो भार्खुमा पनि पानीको समस्या छ । मेरो गाउँमा मात्र हैन, नेपालका धेरै गाउँमा यो समस्या एकदमै जटिल भएर देखिएको छ । म अहिले काठमाण्डौंमा बस्छु । देशभरका अरु स्थानका समस्याहरुबारे सबैले नसुनेपनि काठमाण्डौंको समस्या कसैबाट लुकेको छैन ।
Continue reading >> नेपालमै पेट्रोलभन्दा महंगो पानी

हेरिनसक्नुको लाजमर्दो नाच !

८ दिनदेखि पाटन दरबार स्क्वायरको कृष्ण मन्दिरसँगै रहेको कात्तिक डबलीमा भइरहेको छ । आधारातसम्म चल्ने यो नाच हेर्न मानिसहरु मरिहत्ते गर्छन् । त्यती राती पनि भिड हुन्छ दर्शकहरुको । पाटनको यो कात्तिक नाचको इतिहास पनि निकै लामो छ । उहिले जनता खुसी नभएको कारण खोज्दै जाँदा नरबली नदिएका कारण मानिस खुसी नभएको कुरा पत्ता लाग्यो रे । यो कुरा पाटनमा सिद्धिनरसिंह मल्ल राजा हुँदाताकाको हो । मानिसलाई खुसी बनाउँन मानिसकै बलि कसरी दिनु भनेर अरु उपाय खोज्दै जाँदा बराह र नृसिंहको अवतारले गर्ने वधलाई नाचका रुपमा देखाए पनि हुने भन्ने उपाय पत्ता लागेछ । त्यो बेलादेखि चलिआएको नाच हो यो । यसको अलग र विशेष सांस्कृतिक पक्ष छ ।

यही समयमा नाचकै बिषयलाई लिएर मानिसहरु उत्साहित भइरहदा हाम्रा एक पाठक डम्बर अधिकारी भने फरक किसिमको नाचको कुरा गर्नुहुन्छ । उहाँले कुरा गर्नु भएको नाच हेरिनसक्नुको लाजमर्दो छ ।
Continue reading >> हेरिनसक्नुको लाजमर्दो नाच !

सबै कुरा हामीले गर्ने भए सरकारले चै गर्छ के ?

-अशोक अधिकारी ‘आनन्द’-
समस्या बर्षौंको भएपनि बर्षेभेल झै केही महिनादेखि नेपाली उपभोक्ताको हकहितको सम्बन्धमा निकै बहस र छलफल सुन्न र पढ्न थालिएको छ नेपाली सञ्चार जगतमा । यस्ताखालका बहसमा पीडकभन्दा पनि अप्रत्यक्षरुपमा पीडित उपभोक्तालाई नै दोष थुपार्ने गरेको देख्दा मनमा कता कता नमिठो अनुभव भएर आउँछ । उपभोक्ताहरुकै नेतृत्व गर्दै उनीहरुको हकहितमा काम गर्छौ भन्नेहरु समेत उपभोक्ता आफै सचेत नहुञ्जेल आफुहरुले केही गर्न नसक्ने हावादारी तर्कमा बहस गरिरहेका हुन्छन् ।

हामी आमउपभोक्ता अरुले सोचेजति मुर्ख त पक्कै पनि छैनौं । हामीलाई पनि राम्री थाहा छ – बजारको अस्तव्यस्त अवस्था । उपभोग्य वस्तुको वास्तविक बजार मुल्य कति हो भन्ने हामी आमउपभोक्तालाई थाहै हुदैन । के यो दोषको भागिदार हामी आमउपभोक्तामात्रै हौं त ? कुनै पसलमा सामान किन्न गयो एउटा १० रुपैयाँ बढी दाम गर्छ, अर्कोले त्यही सामानको ५ रुपैयाँ कम दाम गर्छ । अब हामीले कुन सामान किन्ने ? कुन चै सामानको गुणस्तर सहि हो भनेर ठम्याउँने ? Continue reading >> सबै कुरा हामीले गर्ने भए सरकारले चै गर्छ के ?

काठमाण्डौं विश्वविद्यालय छात्रावास – महंगो, सुविधाविहिन र असुरक्षित

-देविना उप्रेति, सञ्जु अर्याल-
काठमाण्डौं विश्वविद्यालय (केयु) नेपालको सफल विश्वविद्यालय हो भन्दा फरक पर्दैन । यहाँको शैक्षिक गुणस्तरलाई नेपालको नमुनाका रुपमा व्याख्या गरिन्छ । वास्तवमै यहाँको पढाई उच्चस्तरको नै छ । तर जुन नाम र स्तर काठमाण्डौं विश्वविद्यालयले कायम गरेको छ, त्यसलाई माटोमा मिलाउँने काम गरेको छ यो विश्वविद्यालयको छात्रावासले । यो कुरा यहाँका विद्यार्थी तथा अभिभावकले भोगीआएको कुरा हो ।

यति ठुलो नाम र सञ्जाल भएको विश्वविद्यालयमा सबै विद्यार्थी अट्ने सुरक्षित र व्यवस्थित छात्रावास छैन भन्दा धेरैलाई पत्यार नलाग्ला । तर यो तीतो यथार्थ हो । आफ्नो छात्रावास नभएकाले काठमाण्डौं विश्वविद्यालयले धुलिखेलका करिब दर्जन साना ठुला घर भाडामा लिएको छ । समस्या आफ्नो भवन नभएको र अरुको घर भाडामा लिएको भन्ने होइन । समस्या अलिक फरक छ । Continue reading >> काठमाण्डौं विश्वविद्यालय छात्रावास – महंगो, सुविधाविहिन र असुरक्षित

राजनिती ! राजनिती !! राजनिती !!!

मेरो ब्लग खाली राजनीतिक मात्र बन्दै गईरहेको छ । राजनीतिक बिषयबस्तु भन्दा पर केहि चियाउँन खोज्छु तर जब कुरोको चुरो तिर बढ्न थाल्छु, राजनीतिको भयानक छायाँले सबै बिषय र अन्धकारहरु ढाकिदिन्छ । अनि म राजनीती नलेखेर के लेखौं ?

म अहिले राजनीतिको परिभाषालाई कुन विद्धानले के भनेका थिए भनेर खोज्न चाहान्न, न त शब्दकोष पल्टाएर अर्थ नै भेट्नु छ । खाली यो राजनीतिको फैलावटलाई नाप्ने कोशिश गर्दैछु ।

मेरो लागि वास्तवमा राजनिती सँधै चासोको बिषय रह्यो । अहिले म सम्झदैछु मेरो राजनिती कुन नेताले के भन्यो बाट सुरु हुन्छ र, देश विग्रीएर भताभुङ्ग भयो भन्दै अघि बढ्छ अनि भोली केहि होला कि भन्ने आशामा गएर टुङ्गिन्छ । यो मेरो राजनितीक सुझबुझको घेरा हो । यो भन्दा अगाडि गएर मैले आजसम्म सोचेको छैन । Continue reading >> राजनिती ! राजनिती !! राजनिती !!!

विद्यार्थी भरिया हुन् र ?

तस्विर साभार : seagate.com

-बियन तिमल्सिना-
झोलाभरि किताब बोकेर स्कुल जानु गर्व र सुखद सम्भावनाको कुरा हुन्छ । तर अहिले विद्यालयमा बर्षेनि किताबको संख्या थप्ने चलनका कारण सानासाना नानीहरु समस्या श्रृजना भइरहेको छ । किताबको भार बर्षेनि बढ्नाले नानीहरुलाई सानैदेखि ढाडको विभिन्न समस्याले ग्रसित बनाउँने गरेको छ । यसका उदाहरण जताततै पाइन थालेका छन् । सानैदेखि किताबको बोझ थाम्न अगाडी झुक्ने नानीहरु उमेर बढ्दै जाँदा पनि कुप्रो हुँदै जाने देखिएको छ । तर यसको ख्याल विद्यालयले गरेको देखिदैन । कमिसनका लागि बर्षेनि किताब फेर्नु र संख्या बढाउँनु विद्यालय, अभिभावक र विद्यार्थीका लागि सामान्य कुरा भइसकेको छ ।
Continue reading >> विद्यार्थी भरिया हुन् र ?

जिम्मेवारी त लिएनौं, कम्तिमा सुनि त देउ !

-गोपाल सञ्जेल-
प्रवेशिका परिक्षाको परिणाम आएको भोलिपल्ट असफल भएकै कारणले सात जनाले आत्महत्या गरे । यो राष्ट्रको लागि अत्यन्त दुखद कुरा हो । अर्की किशोरीले बिष सेवन गरेकाले अस्पतालमा उपचार हुँदैछ । असफलताले सामाजिक अफ्ठ्याराहरु बढाउँछन् । यस्ता अफ्ठ्याराहरु किशोरमा भन्दा किशोरीमा बढी देखिन्छ । आत्महत्या गर्ने सातै जना किशोरी मात्र हुनुले पनि यो कुराको पुष्टि गर्छ र थप गम्भिरता बढाउँछ । विगतमा पनि प्रवेशिकामा असफलताका कारण आत्महत्या गरेका खबर फाट्टफुट्ट सुनिएकै हो । तर यो बर्ष यो संख्या अत्याधिक हुनुले निकै गहन प्रश्नहरु उब्जाएको छ ।
Continue reading >> जिम्मेवारी त लिएनौं, कम्तिमा सुनि त देउ !

मिहिनेत अनुसारको नम्बर किन आएन ?

(भर्खरै एसएलसी उत्तिर्ण गरेका विद्यार्थीले नाम नखुलाई पठाएको लेख)
मेरो पढ्ने शैली खराब थियो भनेर मैले मान्ने कसरी ? जब कि मैले दिनरात नभनी पढेको छु । भित्तामा गणितका सुत्रहरु टाँगेर रटेकै भएपनि रटेर नै सबैथोक जान्न सकिन्छ भन्ने मलाई कहिलै लागेन । तर यसो भनिरहदा मैले नरटेको पनि हैन । जहाँ रट्नु पर्ने थियो, मैले रटेँ । जहाँ बुझ्नु पर्ने थियो, मैले बुझेँ । मेरो मौलिकता पनि निकै राम्रो छ, प्रमाण दिइरहनु नपर्ला, मैले वादविवाद र निबन्ध प्रतियोगितामा जितेर ल्याएका मेरा प्रशंसापत्र आफै बोलिरहेछन् । तर पनि भर्खरै सकिएर हिजोमात्रै नतिजा आएको एसएलसीमा मेरो सोचे र मेहनत गरे जस्तो नम्बर आउँन सकेन ।

प्रथम त, म १६ बर्षको स्कुले केटो । गाउँमा बस्छु । सरकारी स्कुल पढ्छु । मैले पढ्दै गरेको स्कुल उच्चमावि भएको धेरै बर्ष भएको छैन । गाउँमा विकाशका पुर्वाधारहरु देखिदैछन् । मानिसहरु शिक्षाका विषयवस्तुसँग सचेत हुदैछन् । यसैले पहिले भ्याउँदा पढ्नेहरु अहिले पढेर भ्याउँने भएका छन् । सके जति काम आफै गरेर आफ्ना छोराछोरीलाई जसरी पनि पढाउँन खोज्ने र समय मिलाइदिने अभिभावकको सख्या बढ्दो छ । मैले पाएको वातावरण पनि ठ्याक्कै यस्तै हो । मैले यही वातावरणमा निष्फिक्री पढ्न पाएँ । Continue reading >> मिहिनेत अनुसारको नम्बर किन आएन ?

Twitter मा म

Follow @paniphoto on twitter.

Online Users

4 Users Online