अखण्ड सुदुरपश्चिम चाहियो भनेर बन्द गर्नेहरुले दुईहप्तादेखि लगातार सुदुरपश्चिम बन्द गराइरहेका छन् । तिनलाई केन्द्रबाट तिनका माउले भयो बन्द नगर भन्दा पनि भएन । बन्द नै अचुक अस्त्र देखे । सक्ने तिनले त्यति नै थियो, गरे, गरिरहेका छन् । सरकारले लौ वार्ता गरौं भनेर बोलायो । ति पचासजनाको टोली भएर काठमाण्डौं आउँदैछन्, घरानियाँको बिहेमा हिडेका जन्ती झैँ । तिनलाई लागिरहेको होला, सरकारले बजेट भाषणमा रकम बाँडेजस्तो बाड्दैछ संघ र राज्य । ति संविधानसभाको बारेमा जान्दैनन् कि नजाने जस्तो गर्दैछन्, तिनले नै बुझुन् । ति सरकारसँग अखण्ड राज्य माग्न आउँदैथिए, बडा युद्ध जिते झै गरि । तर तिनले बिर्सिएका थिए, हरेक बाउको बाउ हुन्छ । वेगसँग हान्निएर राजधानी आउँदै गरेका तिनीहरु अर्कै समूहले गरेको बन्दमा फँसेछन् । तपाईलाई एउटा प्रश्न, आफ्नो अधिकारका लागि बन्द गर्न पाइन्छ भनेर बन्द गर्नेहरु नै अर्कोको अधिकार माग्दै भएको बन्दमा फँसेपछि चै के गरे होलान् ?


दुबै समूहको भेट भयो । ‘ओहो तपाईहरु पनि बन्द गर्दै ! लौ ठिक छ गर्नुपर्छ भन्दै अंगालो हाले होलान् ।’ यस्तो त सोच्दै नसोच्नुस् । बन्दमा परेका वार्ता टोलीका एक सदस्य एउटा टेलिभिजनमा टेलिफोनबाट भन्दै थिए, ‘हामी बन्दमा फँसेका छौं । हामीले बन्द गर्नेहरुलाई हामीलाई ठुलै जिम्मेवारी छ, छाडिदिनुस् भन्दा पनि उहाँहरुले मान्नु भएन’ । कति हास्नु ! तिनको मात्रै काम हो । अरु को चै केहि होइन ? तिनका नजरमा त मरेर भारतमा दुख गरेर कमाएको तीनहजार घर पुर्र्याउँने हिडेकाहरुको सबै नगद बन्दकै कारण रोकिनु पर्दा सकिएको कुरा केही होइन । बिरामी घरमै अड्डिकएको कुरा पनि केही भएन । अरु दुख त भनिसाध्ये छैन । दुई हप्ताबन्द हुँदा के के मात्र भइसक्यो होला, तिनलाई छोएन । तर एकदिन रोकिदा तिनलाई सकस भइरहेछ । ‘खुचिङ’ भन्ने मुडमा छु म ।

अँ साच्ची ! म भर्खरै भेटेर दुईबन्द कर्ताले अंगालो हाले कि भन्ने कुरा गर्दैथिएँ । के को त्यस्तो हुनु त भनेकै हुँ । तर अहिले त अति गरेछन् । आफ्नो अधिकारका लागि जागिरहेका (यो जागेका हुन् कि अराजक भएका यसका बारेमा अहिले छलफल नगरौं) हरुले अधिकारका लागि जागिरहेका अर्को समूह भेट्दा सम्मान र सहकार्य गर्नु पर्ने हो तर सुदुरपश्चिमकाले त सहकार्य र सम्मानलाई त गोली हान्दिएँ नै । बरु हाम्रा नेतालाई बन्दमा थुन्ने ! भन्दै कैलालीको लम्कीदेखि कोहलपुरसम्म जाने विद्युतको राष्ट्रिय प्रसारण लाइन अवरुद्ध पारिदिएछन् । यो त अत्ति नै भएको होइन र ? यसरी प्राप्त हुन्छ संघीयता ? यसले बढाउँछ भौगोलिक सहिष्णुता ? थुइक्क तिमीहरुको बुद्धी भन्ने मुडमा छु म ।

खराब संकेत हो यो

सुदुरपश्चिम र मध्यपश्चिमबीच देखिएको यो द्धन्द्ध पक्कै पनि शुभ संकेत भने होइन । संघीयता लहडमा पाइने र माग्दा हाशिल हुने कुरा पक्कै नहुनु पर्ने हो । संघ आफैमा टिक्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा मुख्य भएर आउँनु पर्ने हो । तर अहिले नेपालमा त्यस्तो देखिएको छैन । सबैलाई आफ्नै राज्य चाहिएको छ त्यो पनि अखण्ड । आफु अखण्ड हुँदा अर्को कोही खण्ड खण्ड भयो कि भन्ने सोच्नेहरुको बोली झिनो छ ।

नेपाल संघीयतामा जान्छ नै । र, संघीयता नेपालको विकासमा सहायक हुन्छ नै । तर अहिले देखिए जसरी प्राप्त संघीयताले नेपाललाई अग्रगामी दिशा दिन कदापी सक्दैन । अखण्ड सुदुरपश्चिम चाहियो भन्दै काठमाण्डौ आएको जन्ती टोलीले यो बुझोस् कि संघीयता तिनीहरुको मात्रै मुद्दा होइन । संघीयता अरुको पनि अधिकारको कुरा हो । कुनै पनि मागमा बन्द गराउँने तिमीहरु दुबै पक्षको कार्य गलत छ । र, बिजुलीसम्म काट्ने हर्कत त झन् भर्त्सना योग्य छ ।

तपाईलाई अनुरोध

आफुले दुइहप्तादेखि बन्द गर्दा केही नहुने तर आफु थुनिदा चै बिजुली लाइन काटिदिने सुदुरपश्चिमका महान् अधिकारवादीहरुलाई तपाईहरु के भन्न चाहनुहुन्छ ? तल कमेन्टमा लेख्नुहोस् है ।